Είναι από καιρό είδηση ότι η υπεραλίευση παραμένει σε πολλούς ωκεανούς του κόσμου. Τα αποθέματα ψαριών και ασπόνδυλων έχουν υπερβολική εκμετάλλευση για τον συνεχώς πεινασμένο, αυξανόμενο ανθρώπινο πληθυσμό μας, αφήνοντας ορισμένα είδη σε επικίνδυνη παρακμή.
Η ίδρυση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών (MPA) σε όλο τον κόσμο χαιρετίστηκε ως η λύση για την διατήρηση, με αναφορές για αυξημένα αλιεύματα και διαρροή ανακτημένων πληθυσμών σε παρακείμενα είδη αλιείας, συμβάλλοντας στην αναπλήρωση υπεραλιευμένων αποθεμάτων. Αλλά μπορεί να υπάρξουν ακούσιες συνέπειες εάν οι περιοχές αυτές παραμείνουν ανεξέλεγκτες. Καθώς οι πληθυσμοί ορισμένων ειδών αποκαθίστανται, οι ασθένειες μπορούν επίσης να αυξηθούν.
Το Lundy Island, στα ανοικτά των ακτών του Ντέβον, ήταν το πρώτο MPA του Ηνωμένου Βασιλείου. Ιδρύθηκε ως θαλάσσιο φυσικό καταφύγιο το 1986, ενσωμάτωσε ζώνη απαγόρευσης το 2003 και χαρακτηρίστηκε ως ζώνη θαλάσσιας προστασίας το 2010. Τέσσερα χρόνια παρακολούθησης από το 2003 έως το 2007 είδαμε μια αξιοσημείωτη αύξηση των κοινά αλιευμένων ειδών, όπως ο αστακός, εντός της απαγορευμένης ζώνης σε σύγκριση με τις αλιευτικές περιοχές.
Αλλά το 2010, μια μελέτη του Lundy ζήτησε μια ανασκόπηση κόστους-οφέλους των θαλάσσιων αποθεμάτων, αφού διαπιστώθηκε ότι η ασθένεια των κελυφών στους ευρωπαϊκούς αστακούς μπορεί να αυξάνεται εντός της προστατευόμενης περιοχής, που υποτίθεται ότι προκαλείται από την υψηλή πυκνότητα ορισμένων ειδών.

Επιστρέψαμε στο Lundy το επόμενο έτος για να παρακολουθήσουμε τους πληθυσμούς του ευρωπαϊκού αστακού. Όταν συγκρίναμε μια αλιευτική περιοχή με την οκτάχρονη, μη αλιευμένη, απαγορευμένη ζώνη, βρήκαμε περισσότερους και μεγαλύτερους αστακούς μέσα στη ζώνη απαγόρευσης . Αυτό το φαινόμενο είναι ένα πολύ γνωστό αποτέλεσμα της καθιέρωσης MPA και ένας από τους λόγους για τους οποίους γιορτάζουν. Οι ντόπιοι ψαράδες συμφώνησαν ότι από τότε που εφαρμόστηκε η ζώνη απαγόρευσης, υπήρξε αύξηση των αλιευμάτων στην περιοχή.
Αλλά στην ίδια έρευνα, διαπιστώσαμε ότι υπήρχε μεγαλύτερη πιθανότητα τραυματισμών αστακών στο εσωτερικό της ζώνης απαγόρευσης του Lundy. Ο τραυματισμός πιστεύεται ότι προκλήθηκε από την επιθετική και μοναχική φύση των Ευρωπαίων αστακών, οπότε φυσικά σε περιοχές υψηλής πυκνότητας όπως η ζώνη απαγόρευσης περιμέναμε να βρούμε πολλά. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι ο τραυματισμός είναι πρόδρομος της ασθένειας. Το κέλυφος ενός αστακού είναι η πρώτη γραμμή άμυνας του και μόλις παραβιαστεί, αυτό μπορεί να προκαλέσει την είσοδο παθογόνων.
Αυτό είναι ζωτικής σημασίας για να κατανοηθεί γιατί άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι τα παθογόνα στα θαλάσσια οικοσυστήματα βρίσκονται σε άνοδο, ένα φαινόμενο που μπορεί να επιδεινωθεί από την κλιματική αλλαγή. Στο παρελθόν, η ασθένεια στους αμερικανικούς αστακούς πιστεύεται ότι συνέβαλε στην κατάρρευση της αλιείας αστακών στη νότια Μασαχουσέτη. Είναι σημαντικό να παρακολουθούμε τις ασθένειες και να κατανοούμε τις επιπτώσεις στους πληθυσμούς αλλού στον κόσμο, ειδικά εκείνα τα είδη που εκμεταλλεύονται εμπορικά.

Η μελέτη μας είναι ενδιαφέρουσα στο ότι εισάγει την ιδέα ότι οι αλιευμένοι πληθυσμοί στα θαλάσσια πάρκα ενδέχεται τελικά να φτάσουν σε ένα κατώφλι στο οποίο οι συνθήκες γίνονται ανθυγιεινές. Αυτό μπορεί ακόμη και να εισαγάγει τη δυνατότητα ελεγχόμενης αλιείας σε μακροχρόνιες ζώνες απαγόρευσης.
Αυτό μπορεί να είναι μια αμφιλεγόμενη κίνηση, αλλά μελέτες έχουν δείξει ότι η μεγάλη αφθονία σε θαλάσσια αποθέματα μπορεί να καταστήσει τα ζώα ευάλωτα σε ασθένειες, ιδιαίτερα επειδή οι μολύνσεις δεν μπορούν πλέον να «αλιευθούν». Η πλήρης απαγόρευση της αλιείας είναι σίγουρα θετική, καθώς επιτρέπει την επαναφορά των πληθυσμών σε ανεκμετάλλευτες πυκνότητες, αλλά μπορεί να έχουν πεπερασμένο χρονικό διάστημα επιτυχίας.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το κλείσιμο της αλιείας και οι προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές συμβάλλουν πράγματι στη διατήρηση των ειδών, αλλά το σημαντικό μήνυμα εδώ είναι ότι πρέπει να τα παρακολουθούμε στενά. Τον Νοέμβριο του 2013, το Ηνωμένο Βασίλειο όρισε 27 νέες τοποθεσίες MPA. Η παρακολούθηση του πλούτου, της αφθονίας και των ασθενειών των ειδών σε αυτές τις περιοχές θα είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή τυχόν ανεπιθύμητων υποπροϊόντων όπως η αύξηση των ασθενειών.

Ερευνητής σε καρκινοειδή νόσο, Πανεπιστήμιο Swansea





