erasitexnis.com · Ελληνικός οδηγός ψαρέματος

Είδη Θαλασσών

Σαρδέλλα (Sardina pilchardus )*

ΣΑΡΔΕΛΛΑ

Τα είδη του γένους Σαρδίνης (Sardina), κοινώς γνωστά ως σαρδέλες, είναι απ’ τα πιο διαδεδομένα στο ευρύ κοινό εμπορεύσιμα είδη ψαριών και συναντώνται στις περισσότερες θάλασσες. Η Sardina pilchardus είναι το είδος σαρδέλας που συναντάται στην Ευρώπη, με μεγάλη συμβολή στην διατροφή και το εμπόριο.

Ψάρι της οικογένειας των κλυπεειδών  έχει σώμα μακρόστενο και λεπτό στόμα κομμένο λοξά, λέπια λαμπερά και μάλλον μεγάλα. Η ράχη είναι γαλαζοπράσινη, κοιλιά πιο ανοιχτή με μία ταινία πιο σκούρα γαλάζια στα πλευρά. Στην Μεσόγειο η σαρδέλλα μπορεί να φτάσει και τα 20 εκατοστά, μήκος, αλλά οι κανονικές της διαστάσεις είναι 15 εκατοστά. Ψάρι που ζει σε κοπάδια εμφανίζεται την άνοιξη στην επιφάνεια, κοντά στην ακτή, για να εναποθέσει τα αβγά της. Σε αυτή την εποχή όπως και ο γαύρος ψαρεύονται με λεπτότατα δίχτυα. Ψαρεύεται με τράτες, με απλάδια και άλλα δίχτυα, με ή χωρίς λάμπες. Είναι άριστο δόλωμα, σε κομμάτια ή ολόκληρη. Ολόκληρη είναι ένα καλό δόλωμα για γοφάρια και τόννους και γενικά για όλα τα μεγάλα ψάρια του πελάγους, με πεταχτάρια, καθετές, συρτές ή παραγάδια.

Τα είδη της οικογένειας Clupeidae δεν φέρουν λέπια στο κεφάλι, ενώ στο υπόλοιπο σώμα τα λέπια είναι κυκλοειδή. Κάποια είδη φέρουν κοιλιακές φολίδες. Η πλευρική γραμμή είναι σύντομη και σε κάποια είδη σταματάει λίγα λέπια μετά το τελευταίο όριο της κεφαλής. Σε ορισμένα είδη, δε, απουσιάζει πλήρως. Τα δόντια είναι ιδιαίτερα μικρά και βρίσκονται στις σιαγόνες. Φέρουν ένα ραχιαίο πτερύγιο μικρού μήκους και τοποθετημένο προς το κέντρο του σώματος. Τα κοιλιακά πτερύγια βρίσκονται κοντά στην βάση του ραχιαίου, και οι ακτίνες όλων των πτερυγίων είναι μαλακές. Κάποια είδη δεν έχουν ραχιαίο και κοιλιακά πτερύγια.

Είναι είδη παράκτια που ζουν σε κοπάδια, τόσο σε θαλασσινά όσο και γλυκά νερά. Κάποια είδη είναι ανάδρομα, δηλαδή μεταναστεύουν από το θαλάσσιο περιβάλλον στα εσωτερικά ύδατα.

Η διατροφή της οικογένειας αυτής περιλαμβάνει κυρίως πλανκτονικούς οργανισμούς. Το μέγεθος κυμαίνεται από 2 εκ. μέχρι 27 εκ. Η οικογένεια Clupeidae περιλαμβάνει ψάρια μεγάλης εμπορικής σπουδαιότητας, που χρησιμοποιούνται τόσο στην διατροφή, όσο και στην παραγωγή ιχθυελαίου και τροφής για ψάρια.

Το σώμα του είδους είναι υποκυλινδρικό, με στρογγυλή κοιλιά που στα νεαρά άτομα είναι περισσότερο συμπιεσμένη. Το βραγχιακό άνοιγμα είναι στρογγυλεμένο στο οπίσθιο μέρος, χωρίς να φέρει σαρκώδεις εκφύησεις. Φέρει μόνο μαλακές ακτίνες σε όλα τα πτερύγια. Το ραχιαίο πτερύγιο έχει 12-13 ακτίνες (D12-13) και το εδρικό πτερύγιο έχει 12-13 ακτίνες (A12-13). Το ουραίο πτερύγιο είναι διχαλωτό ισόλοβο . Στο εδρικό πτερύγιο οι δύο τελευταίες ακτίνες είναι επιμήκεις.

Στο σώμα φέρει 3 με 5 διακριτές ραβδώσεις που εκτείνονται προς τα κάτω και προς το χαμηλότερο τμήμα του βραγχιακού καλύμματος. Επίσης, μπορεί να φέρει μία με τρεις σειρές από κηλίδες πλευρικά στα ανώτερα σημεία του σώματος. Ο χρωματισμός της ράχης είναι πράσινο-καφέ και κατά μήκος των πλευρών φέρει μία μπλε λωρίδα. Η κοιλιά είναι χρώματος ασημί ή λευκού, ενώ τα πτερύγια είναι άχρωμα, εκτός του ραχιαίου που έχει έναν απροσδιόριστο ελαφρύ χρωματισμό. Το μέγιστο καταγεγραμμένο μήκος είναι 27,5 εκ., ενώ το μέσο μήκος είναι 20cm.
Η σεξουαλική ωρίμανση επιτυγχάνεται όταν το ψάρι έχει μήκος 11-15cm.

Βιολογία, διατροφή και αναπαραγωγή
Το είδος Sardina pilchardus ζει σε παράκτιες περιοχές, σχηματίζοντας κοπάδια, σε βάθη από 25 μ. μέχρι 55 μ.. Κατά την διάρκεια της ημέρας μπορεί να κατέλθει ακόμα και σε βάθος 100 μ., ανεβαίνοντας στα 10m με 35m την νύχτα. Τρέφονται κυρίως με πλακτονικά οστρακοειδή, αλλά και με μεγαλύτερους οργανισμούς, πραγματοποιώντας ημερήσια κάθετη μετανάστευση σε αναζήτηση τροφής.

Αναπαράγονται σε βάθος 20-25m σε ομάδες, τόσο κοντά σε ακτές, όσο και στην ανοιχτή θάλασσα, παράγοντας 50000-60000 αυγά με μέση διάμετρο 1.5mm. Τα αυγά αφήνονται αφύλακτα στην ανοιχτή θάλασσα ή στον πυθμένα. Η αναπαραγωγή λαμβάνει χώρα τον Απρίλιο στις περιοχές της Μεγάλης Βρετανίας, τον Ιούνιο με Αύγουστο στην Βόρεια και τον Εύξεινο Πόντο, από Σεπτέμβριο μέχρι Μάιο στις ακτές της Μεσογείου και Νοέμβριο με Ιούνιο στις Αφρικανικές ακτές της Μεσογείου. Η μέγιστη ηλικία που έχει καταγραφεί είναι τα 15 χρόνια. Η Sardina pilchardus είναι είδος πελαγικό, αλλά και νηριτικό . Συναντάται σε όλα τα είδη υδάτων, από θαλασσινό

Sardine pilchardus
Δημήτρης Μανωλάς

Σημείωση: Η νομοθεσία και οι τοπικές απαγορεύσεις μπορεί να αλλάξουν. Ελέγχετε πάντα τις ανακοινώσεις των αρμόδιων αρχών.