ΜΠΑΛΑΣ
Ο μπαλάς ή κεφαλάς μοιάζει με το λυθρίνι, τόσο στην κατασκευή όσο και τα χρώματα, αλλά διαθέτει τριπλάσιο σε μέγεθος μάτι. Χαρακτηρίζεται από το οβάλ σώμα, πιο επίμηκες και λιγότερο συμπιεσμένο από ότι το λυθρίνι ή το μουσμούλι, από τα οποία διακρίνεται προπάντων και από την μικρότερη ανάπτυξη των πτερυγίων και προπάντων του ραχιαίου, που είναι αρκετά χαμηλό αν και γερό εξαιτίας των αγκαθωτών ακτίνων που το συγκρατούν στο μπροστινό μέρος. Η ράχη είναι καστανόχρωμη. Τα πλευρά είναι ανοιχτόχρωμα, με ροζ ανταύγειες, καθόλου λαμπερά, σχετικά τραχιάκαι χωρίς κηλίδες.
Μπορεί να φτάσει το μέγιστο μήκος των 40 εκατοστών. Το επιστημονικό του όνομα είναι pagellus centrodontus. Σε μικρή ηλικία έχει χρώμα γκρι-ασημί, ενώ όταν μεγαλώσει παίρνει το ροζ- κόκκινο χρώμα του λυθρινιού και το κεφάλι του χοντραίνει. Ζει στο πέλαγος και ψαρεύεται στις ξέρες, πλάκες, αμμολασπώδεις βυθούς και τραγάνες, εκεί δηλαδή όπου επιλέγουμε να ρίξουμε τη βαθιά μας καθετή. Αναπαράγεται από τον Ιούλιο ως τον Αυγουστο. Φαίνεται πιο άπληστο για τα δολώματα που συνήθως χρησιμοποιούν με την καθετή : σκουλήκι, γαριδίτσα, arenicola. Και αυτό το σπαριδές έχει λευκό και νοστιμότατο κρέας, όπως όλα τα όμοια του.
Ο μπαλάς είναι ψάρι του ανατολικού Ατλαντικού Ωκεανού, από την Πορτογαλία στο βορρά μέχρι τη Ναμίμπια στο νότο, συμπεριλαμβανομένων των Καναρίων Νήσου, του Πράσινου Ακρωτηρίου και τη Μεσόγειο, ιδίως στο ανατολικό τμήμα, αλλά απουσιάζει από τη Μαύρη Θάλασσα. Ο μπαλάς ζει τόσο σε βραχώδεις όσο και αμμώδεις βυθούς.

Ανάλογα από τις τοπικές συνθήκες και τη φάση του κύκλου ζωής, τα ψάρια μετακινούνται ανάμεσα στα παραλιακά ύδατα και τον κύκλο ζωής, με τα μεγαλύτερα ψάρια να ζουν σε μεγαλύτερο βάθος. Στον Ατλαντικού φτάνουν σε βάθος μέχρι 500 μέτρα ενώ στη Μεσόγειο σε μικρότερο βάθος, ενώ στην περιοχή του Αιγαίου φτάνουν μέχρι τα 200 μέτρα βάθος.
Η δίαιτα του μπαλά αποτελείται από ψάρια και καρκινοειδή. Μια έρευνα για τη διατροφή των μπαλάδων στην Αγκόλα βρήκε ότι είναι οπορτουνιστική, αποτελούμενη κατά 80% από ψάρια, 12% από κριλ και σε μικρότερο βαθμό από πολύχαιτους, καρκινοειδή και κεφαλόποδα.
Τα ψάρια φτάνουν σε ηλικία αναπαραγωγής στα δύο χρόνια, όταν έχουν μήκος 24 εκατοστά. Η περίοδος αναπαραγωγής είναι από τον Μάρτιο μέχρι τον Μάιο. Είναι γονοχωρικά.
Ο μπαλάς φτάνει συνήθως σε μήκος τα 30 εκατοστά, με μέγιστο μήκος τα 65 εκατοστά. Έχει οβάλ και πιεσμένο σώμα. Χαρακτηριστικό είναι τα μεγάλα μάτια του, τα οποία έχουν διάμετρο μεγαλύτερη από το μήκος του ρύγχους. Το στόμα είναι χαμηλά και έχει πολλές σειρές από δόντια, με μεγαλύτερα αυτά στην εξωτερική σειρά, με τέσσερα μεγάλα μπροστινά δόντια στην άνω γνάθο και δέκα μικρότερα στην κάτω γνάθο.
Το ραχιαίο πτερύγιο έχει 11 ή 12 άκανθες, αυξάνοντας σε μέγεθος από την πρώτη μέχρι την τέταρτη με πέμπτη, ενώ οι υπόλοιπες έχουν ίδιο μέγεθος και έχει και 10 με 11 μαλακές ακτίνες. Το πρωκτικό πτερύγιο αποτελείται από 3 άκανθες και 8 ή 9 μαλακές άκανθες. Το χρώμα του μπαλά είναι κοκκινωπό στο σώμα και στα πτερύγια, και γίνεται εντονότερο κατά την περίοδο της αναπαραγωγής, ενώ και η πλευρική γραμμή είναι εντονότερα κόκκινη.
Δημήτρης Μανωλάς



