Μεταξύ όλων των κυπρινιδών των Ευρωπαϊκών γλυκών νερών ένα απ’ τα πιο περιζήτητα απ’ τους ερασιτέχνες ψαράδες είναι αναμφίβολα το σκαρούνι ή μπριάνα («Barbus barbus»). Αυτό το ψάρι είναι περιζήτητο για πολλούς λόγους: μερικές φορές φτάνει σε σημαντικές διαστάσεις (μερικά σκαρούνια σπάνια όμως, φτάνουν το βάρος των τεσσάρων κιλών). Τσιμπά σε μεγάλη ποικιλία δολωμάτων. Μπορεί να ψαρευτεί με διάφορες μεθόδους βυθού.
Έχει άμυνα με μεγάλο ενδιαφέρον και το κρέας του, τέλος, όσο κι αν έχει πολλά κόκαλα είναι πολύ νόστιμο αν παρασκευαστεί με τον κατάλληλο τρόπο. Το σκαρούνι είναι κοινό σ’ όλα τα νερά ιδιαίτερα σ’ αυτά που χαρακτηρίζονται από ισχυρά ρεύματα. Το σχήμα του σώματος δείχνει πως το σκαρούνι είναι δυνατός κολυμβητής ικανός να ξεπεράσει με ευκολία τη δύναμη των ρευμάτων ακόμα και όταν είναι πολύ βίαια. Προτιμά τους αμμώδεις ή χαλικώδεις βυθούς και τα καθαρά νερά, αν και μεγάλα σκαρούνια μπορούν να πιαστούν σε νερά που δεν είναι πολύ καθαρά με χωματώδη βυθό. Τα πιο μεγάλα σκαρούνια, πράγματι πιάνονται πιο συχνά σε βυθούς όπου τα νερά είναι πιο αργά.
Το σώμα του είναι επίμηκες και αρκετά μυώδες. Το σχήμα του κεφαλιού σχετικά επίμηκες είναι χαρακτηριστικό εξαιτίας της θέσης του στόματος που είναι τοποθετημένο κάτω απ’ το πρόσωπο και συνεπώς είναι κατάλληλο για να παίρνει τροφές απ’ το βυθό. Το στόμα είναι στολισμένο με τέσσερα μουστάκια τα οποία είναι απαραίτητα στο σκαρούνι για να αντιλαμβάνεται την μυρωδιά της τροφής και να δοκιμάζει αν πραγματικά τρώγεται. Η ευαισθησία του πεινασμένου σκαρουνιού είναι σημαντική. Σε καθαρά νερά μπορούν να παρατηρηθούν σκαρούνια που μετακινούνται με ταχύτητα για να φτάσουν σ’ ένα δόλωμα, ακόμα και μακρινό, που περνά σε περιοχές όπου δύσκολα θα μπορούσε να γίνει αντιληπτό απ’ το ψάρι, το οποίο βρίσκεται πάντα στο μέγιστο βάθος με την κοιλιά σ’ επαφή με το βυθό.
Αυτό το ψάρι είναι εφοδιασμένο με σχετικά ανεπτυγμένα πτερύγια πολύ νευρώδη και γεροδεμένα. Το ραχιαίο πτερύγιο είναι οπλισμένο με μια δυνατή ακτίνα λίγο αιχμηρή, αλλά το μεγαλύτερο αβαντάζ στο κολύμπι και στους ελιγμούς αυτού του ταχύτατου ψαριού εξασφαλίζεται απ’ το ουριαίο πτερύγιο το οποίο είναι πολύ γερό και πλατύ. Σε καθαρά νερά στους πρόποδες των βουνών βρίσκονται γκριζωπά σκαρουνια με τελείως άσπρη κοιλιά, ενώ στους βυθούς των μεγάλων ποταμών του κάμπου το δέρμα του είναι κιτρινωπό μερικές φορές καστανό,ενώ άλλες πολύ σκούρο. Οπωσδήποτε το χρώμα που κυριαρχεί σ’ αυτό το ψάρι είναι το καστανό χρυσαφί.
Αναπαράγεται το Μάιο ή τον Ιούνιο σε τρέχοντα νερά. Το θηλυκό μπορεί να εναποθέσει ακόμα και 10.000 αυγά αν και μια τέτοια ποσότητα πρέπει να θεωρείται εξαιρετική. Ένα θηλυκό μεσαίων διαστάσεων εναποθέτει 6.000-7.000 αυγά. Το άνοιγμα των αυγών αυτών γίνεται μετά από δεκαπέντε μέρες κι είναι εκπληκτικά μεγάλος ο αριθμός των γόνων που επιζούν μετά το άνοιγμα και σ’ όλα τα αρνητικά φαινόμενα που παρατηρούνται στα νερά όπου κατοικούν.
Το μεγάλωμα των σκαρουνιών είναι αρκετά γρήγορο. Σ’ ορισμένα νερά μπορούν να φτάσουν στο βάρος του μισού κιλού στην ηλικία των δυο χρόνων και του ενός κιλού μόλις στα τρία χρόνια. Συνήθως όμως επειδή ως επί το πλείστον αυτό το ψάρι ζει σε φτωχά νερά το μεγάλωμα του δεν είναι πάντα τόσο γρήγορο. Κατά μέσο όρο ένα σκαρούνι ενός κιλού έχει ηλικία 4-5 χρόνων ιδιαίτερα στα νερά των βουνών ή στα κρύα νερά του κάμπου.
Είναι ένα ψάρι που τσιμπά σχετικά εύκολα, επειδή τρέφεται με κάθε τι φαγώσιμο, που μπορεί να του προσφέρει το περιβάλλον του καθώς δε και τα αυγά άλλων ειδών αλλά και τα δικά του. Παρόλη την «ειρηνική» όψη του, το σκαρούνι όταν φτάσει σε σημαντικές διαστάσεις, επιτίθεται και σε μικρά ψαράκια. Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις σκαρουνιού που πιάστηκαν με χρωμοκινητικά δολώματα .



