Τι είναι το κάταγμα;
Κάταγμα καλείται η μερική ή ολική λύση της συνέχειας του οστού. Για να γίνει ένα κάταγμα, πρέπει να επιδράσει πάνω στο οστού σημαντική βία.
Πώς προκαλείται ένα κάταγμα;
Τα κατάγματα πολλές φορές προκαλούνται από ασήμαντη βία σε οστού που παρουσιάζει κάποια παθολογία (κύστη, όγκος, οστεοπόρωση κτλ.) (παθολογικά κατάγματα). Άλλοτε πάλι, κατάγματα προκαλούνται από μικρής έντασης βίας, η οποία δρα πολλές φορές πάνω σε ένα φυσιολογικό οστό και η οποία εάν επιδρούσε μία φορά, δε θα προκαλούσε κάταγμα (κατάγματα κοπώσεως). Τα κλινικά γνωρίσματα ενός κατάγματος διακρίνονται σε υποκειμενικά (συμπτώματα) και σε αντικειμενικά (σημεία).
Κάταγμα – Υποκειμενικά Συμπτώματα
Τα υποκειμενικά συμπτώματα είναι τα εξής:
Πόνος
Δυσχέρεια ή αδυναμία στην κίνηση του μέλους
Κάταγμα – Αντικειμενικά Σημεία
Τα αντικειμενικά σημεία είναι τα εξής:
Τοπικό οίδημα
Ευαισθησία στην πίεση
Παραμόρφωση
Εκχύμωση
Κριγμός
Αφύσική κίνηση, δηλαδή κίνηση στο σημείο του κατάγματος που φυσιολογικά δεν υπήρχε.
Κάταγμα – Διάγνωση και Ακτινολογικός Έλεγχος
Ανεξάρτητα αν η κλινική διάγνωση είναι βέβαιη ή όχι, ο ακτινολογικός έλεγχος είναι πάντα απαραίτητος για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη του κατάγματος και να προσχεδιασθεί η αντιμετώπισή του.
Ο ακτινολογικός έλεγχος πρέπει:
Να γίνεται ύστερα από κλινική εξέταση, ώστε να έχουμε καλή επικέντρωση.
Να είναι πλήρης, να γίνεται σε δύο ή και τρία επίπεδα με ειδικές προβολές
Να περιλαμβάνει τις δύο αρθρώσεις κεντρικά και περιφερικά του κατάγματος, για να μη διαφύγουν κακώσεις
Κάταγμα – Βασικοί στόχοι αντιμετώπισής τους
Η ανάταξη του κατάγματος να είναι τέτοια ώστε να αποκατασταθεί ο άξονας και η ανατομία του οστού.
Η ακινητοποίηση του καταγματικού οστού να είναι γρήγορη και ασφαλή, ώστε να έχουμε άμεση κινητοποίηση του άκρου και του ασθενούς. Έτσι, μειώνουμε τον κίνδυνο των φλεβικών θρομβώσεων, της πνευμονικής εμβολής και γενικά επιτυγχάνεται πιο γρήγορη αιμοδυναμική σταθεροποίηση του ασθενούς.
Η υποστήριξη της διαδικασίας της πόρωσης, εξασφαλίζοντας τις βιολογικές και εμβιομηχανικές προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για την ευόδωσή της.
Κάταγμα – Βιολογικές μέθοδοι αντιμετώπισης
Προκειμένου να βελτιωθεί η πώρωση του κατάγματος , πιο «βιολογικές» μέθοδοι έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια τις οποίες και χρησιμοποιούμαι προσπαθώντας να μειώσουμε την χειρουργική τομή και να διατηρήσουμε την αιμάτωση των καταγματικών τεμαχίων και τον πρωτογενή πόρο (αιμάτωμα) που αναπτύσσεται αμέσως μετά το κάταγμα.
Τέτοιες τεχνικές είναι :
Ενδομυελικός ήλος για την αντιμετώπιση των καταγμάτων της διάφυσης των μακρών οστών
Η εξωτερική οστεοσύνθεση, η οποία έχει ορισμένες ενδείξεις
H χρήση τεχνικών εσωτερικής οστεοσύνθεσης ελάχιστης επεμβατικότητας (minimal invasive plating osteosynthesis, ΜΙPO) με την ανάπτυξη και χρήση των ασφαλιζομένων πλακών.
Η μέθοδος ΜΙΡΟ
Στη ΜΙΡΟ με βιολογική οστεοσύνθεση δεν ανοίγουμε την εστία του κατάγματος. Δίνουμε έμφαση στην έμμεση ανάταξη, στην ευθυγράμμιση και σταθερή οστεοσύνθεση του κατάγματος αφήνοντας ανέπαφο το περιβάλλον του κατάγματος. Έτσι, διατηρούμαι την αιμάτωση των καταγματικών τεμαχίων και το πρωτογενές αιμάτωμα που περιέχει όλους τους απαραίτητους αυξητικούς παράγοντες για την πώρωση του οστού (Εσωτερική – εξωτερική οστεοσύνθεση). Η ανάταξη και σταθεροποίηση γίνεται με χειρισμούς μακριά από την καταγματική εστία, διατηρώντας την αιμάτωση των γύρω ιστών ( έμμεση ανάταξη). Γίνεται χρήση βιοσυμβατών υλικών και έχουμε περιορισμένη χειρουργική πράξη.
Με τη μέθοδο αυτή η είσοδος της πλάκας γίνεται διαμέσου μικρών τομών υποδορίως εγγύς και άπω του κατάγματος ανάλογα και οι βίδες τοποθετούνται με νυγμώδεις τομές υπό ακτινοσκοπικό έλεγχο. Η θεραπεία εξατομικεύεται σε κάθε περίπτωση, αλλά επιγραμματικά μπορεί να αναφερθεί ότι ο σύγχρονος και καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των καταγμάτων των μακρών οστών όπως μηριαίου και κνήμης είναι η μέθοδο της κλειστής ενδομυελικής ήλωσης, χωρίς να ανοίγεται η εστία του κατάγματος και για τα ενδοαρθρικά ή περιαρθρικά κατάγματα η χρήση των αυτοκλειδούμενων μειωμένης επαφής (low contact plate) πλακών ή σπανίως η χρήση συσκευών εξωτερικής οστεοσύνθεσης. Στα κατάγματα του ισχίου προτιμάται η κλειστή διατροχαντήρια ενδομυελική ήλωση ή σπανίως η χρήση ειδικών ολισθαινόντων πλακών. Παρακάτω φαίνονται τα ακτινολογικά και κλινικά αποτελέσματα κάποιων αντιπροσωπευτικών περιπτώσεων καταγμάτων που έχουν αντιμετωπιστεί από εμάς στο παρελθόν.
Δρ. Ιωάννη Τσαπακίδη




